بررسی "جایگاه آموزش و پژوهش در امداد و نجات و مقابله با بحران"
از ارتباط ضعیف علم و عمل در بحران تا تعیین نهادی برای رصد تحقیقات بحران
ایران، کشوری است که مستعد وقوع بیش از 30 مورد از حدود 40 بلایای طبیعی شناخته شده است و به نوعی حدود 90 درصد از جمعیت کشور در معرض مخاطرات قرار دارند. این در حالی است که میزان آمادگی خانوار 9.3 درصد است. این میزان مخاطرات و آمادگی پایین، فرایند مدیریت بحران را در کشور مهم جلوه میدهد. فرایندی که با توجه به چند وجهی بودن و حساسیتی که دارد، هر اقدام مرتبط به آن باید حساب شده انجام شود.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی جمعیت هلال احمر به نقل از ایسنا، سهم پژوهش و نتایج علمی در فرایند برنامهریزیها، تصمیمگیریها، شیوههای آموزش و درک مخاطرات، رابطه میان علم و عمل در بحران، چالشهایی که در زمینه تبدیل علم به فناوری وجود دارد، و ... در میزگردی با حضور تنی چند از اساتید دانشگاه و مسئولان دو دستگاه متولی در حوزه امداد و بحران مورد بحث و بررسی قرار گرفت که دکتر سید حمید جمال الدینی؛ معاون آموزش، پژوهش و فناوری جمعیت هلال احمر نیز میهمان این میزگرد بود. میزان استفاده از پژوهش و آموزش برای مقابله با مخاطرات کشور معاون آموزش، پژوهش و فناوری جمعیت هلال احمر در این میزگرد با اشاره به میزان خطرپذیری کشور و هزینههایی که برای حوادث پرداخت میشود، اظهار کرد: میزان آمادگی ما مطلوب نیست. علیرغم اینکه شیب حوادث در کشور ما سیر صعودی پیدا کرده، دانشگاهها در تولید مدارک علمی و تولیدات کاربردی علم مرتبط با حوزه بحران تنزل داشتهاند. در حال حاضر به اندازه 7 درصد از درآمد ناخالص ملی را برای حوادث هزینه میکنیم و در طول سال هزار میلیارد تومان برای جبران خسارت حوادث طبیعی هزینه میشود. ضمن اینکه اگر موارد دیگری مانند "گسست خانوادگی که به دنبال حوادث ایجاد میشود"، "بیسرپرست شدن افراد زیادی به دلیل فوت همسر در حوادث جادهای" و... را در هم نظر بگیریم، این هزینهها بسیار بیشتر هم میشوند. بنابراین ما تنها قله یخ را میبینیم ولی اگر همین را هم در نظر بگیریم میبینیم که بین وضعیت فعلی و وضعیت مطلوب فاصله زیادی وجود دارد. دکتر جمال الدینی با تاکید بر ضرورت رصد علمی فعالیت ها در حوزه امداد و نجات و بحران، افزود: علیرغم اینکه شیب حوادث در کشور ما سیر صعودی پیدا کرده دانشگاهها در تولید مدارک علمی و تولیدات کاربردی علم مرتبط با حوزه بحران، تنزل داشتهاند. متاسفانه هنوز پراستنادترین مقالهای که در زمینه کمکهای اولیه داریم، مربوط به زلزله بم است. آیا حادثه مشابه دیگری نداشتیم؟ وضعیت در مورد اینکه این تولیدات علمی در زمینه اجرا چه نقشی دارند و تا چه حد توسط دستگاههای اجرایی درک شده باشند؟ مناسب نیست. وی در ادامه با اشاره به اینکه نقشه خطرپذیری و مدیریت واحد به معنای جمع آوری دیتای بحران در کشور ما وجود ندارد، افزود: در مجموع با توجه به آمار و ارقامی که داریم، میتوانیم بگوییم که در حوزه پیشگیری موفق نبودهایم. در حوزه اجرا و آموزش همگانی هم عملکرد موفقی نداشتیم زیرا نتیجه این کار را در کاهش تولید ناخالص داخلی مشاهده میکردیم. وضعیت ایران در پاسخ به بحران نسبت به سال های گذشته معاون آموزش، پژوهش و فناوری جمعیت در ادامه این میزگرد به توانمندی جمعیت نیز اشاره و اظهار کرد: هلال احمر ایران به این دلیل قوی است که بخشی از مأموریتهای وزارت اضطرار را انجام میدهد ولی در کشورهای دیگر هلال احمر متولی پاسخ نیست بلکه نقش پشتیبان را دارد. چالش های موجود برای استفاده از نتایج پژوهش های علمی دکتر جمالالدینی به چالش های موجود در زمینه استفاده از نتایج پژوهش های علمی نیز اشاره کرد و گفت: دو ضعف وجود دارد. مسئله اول این است که دانش دانشگاهی، پژوهشگاهی و مراکز تحقیقاتی برای ایران کافی نیست. از طرفی عمر مدیریتها هم کوتاه است و هر فردی که جایگزین میشود نسخههای قبلی را پاک میکند و نسخه جدیدی ارائه میکند. بنابراین از تجربه آزمون و خطاها هم به درستی استفاده نمیشود. مسئله دوم این است که گاهی اوقات در کار دستگاههای اجرایی، موازیکاری صورت میگیرد. گاهی چند جا طرحهایی اجرایی میشود که ماهیت آنها یکی است و تنها دکور طرح تغییر کرده است. این موازی کاری یکی از مشکلات دیگری است که با آن مواجه هستیم.